Thách thức năm 2012 và các giải pháp

Bối cảnh chung đó đã ảnh hưởng lớn đến kinh tế những nước phụ thuộc nhiều vào XK và tìm giải pháp khắc phục những ảnh hưởng ấy đang là mối quan tâm của các nhà quản lý và các tổ chức hỗ trợ DN.

Những khó khăn cơ bản 

Trong cuộc hội thảo do Cục Xúc tiến Thương mại tổ chức vào cuối năm 2011, nói về những thách thức cơ bản hiện nay, TS Hà Huy Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia cho rằng, những khó khăn kinh tế của thế giới đang ngày càng lan rộng và có nguy cơ bước vào một cuộc suy thoái mới. Lạm phát vẫn là vẫn đề rất đáng quan tâm của tất cả các nước, mặc dù vào cuối năm 2011 tình hình đã có phần giảm nhẹ.

Tình hình tài khóa của hầu hết các nước đang phát triển trong năm 2011 đều xấu hơn so với năm 2007 và dòng vốn chảy vào các nước này cũng đi xuống (theo báo cáo quý III/2011của World Bank). Điều này khiến chính phủ nhiều nước phải áp dụng những công cụ chính sách hạn chế nhất định về tài chính và tiền tệ.

Điều đáng quan tâm đối với các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào XK là mức tăng trưởng thương mại thế giới đang giảm dần từ đầu năm 2011. Xu hướng bảo hộ hàng hóa trong các nước NK có cơ hội dâng cao và diễn biến phức tạp hơn, nhất là tại các thị trường quan trọng như Mỹ, EU và Nhật Bản. Nhiều đồng tiền chủ chốt trên thế giới tiếp tục yếu đi, kể cả USD và euro. Dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới do các cơ quan và tổ chức có uy tín như Quỹ Tiền tế Quốc tế, Citigroup, Fitch và Goldman Sachs đưa ra đều cho rằng tình hình kinh tế của thế giới và của nhiều nước trong năm 2012 sẽ tiêu cực hơn năm 2011, tăng trưởng GDP thế giới sẽ chỉ đạt 2,7% hoặc 2,9% trong năm 2012.

                                                                                                             TS Hà Huy Tuấn

Khó khăn trong nước

Kinh tế Việt Nam vừa phải trải qua những khó khăn của quá trình hội nhập nền kinh tế thế giới, vừa phải đối phó với những khó khăn nội tại. Theo TS Nguyễn Minh Phong, Viện nghiên cứu Phát triển Kinh tế-Xã hội, sẽ có nhiều khó khăn và thách thức còn lớn hơn, khó lường trước và khó dự báo hơn. Lạm phát và mặt bằng lãi suất vẫn ở mức cao, nợ xấu của hệ thống ngân hàng và khó khăn thanh khoản của một số ngân hàng thương mại đang tăng lên….


Giá một số hạng mục hàng hóa tiêu dùng điện tử có xu hướng giảm nhưng giá của nhiều loại mặt hàng tiêu dùng thiết yếu như lương thực và thực phẩm lại tăng cao. Đối với nhiều ngành sản xuất, giá nguyên vật liệu đầu vào tăng, trong đó đáng kể nhất là giá nhiên liệu, khiến khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới của nhiều mặt hàng không thể cải thiện.

Đối với ngành chế biến và XK thủy sản, khó khăn cơ bản nhất vẫn là sự bất  ổn nguồn cung nguyên liệu, giá cả đầu vào tăng và chưa kiểm soát được triệt để chất lượng sản phẩm, đảm bảo VSATTP, đồng thời khó tiếp cận nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng.

Tuy nhiên, Việt Nam cũng có những thuận lợi rất cơ bản là tình hình chính trị xã hội ổn đinh, kinh tế tăng trưởng khá cao, GDP giai đoạn 2006-2010 bình quân đạt 7%/năm (mặc dù thấp hơn kế hoạch 7,5-8,0%), cao hơn bình quân các nước trong khu vực. Tốc độ tăng GDP năm 2011 ước đạt 5,9% (Bộ Công thương).

Quá trình hội nhập kinh tế đang trong xu hướng tiến triển tích cực. Việt Nam đã ký kết thêm nhiều Hiệp định và thỏa thuận quan trọng về hợp tác toàn diện và chiến lược với các đối tác lớn như Nhật, Đức, Mỹ và một số nước trong khu vực. Về thương mại, đến nay đã có có 19 mặt hàng xuất khẩu hơn 1 tỷ USD/năm …

Tổng XK năm 2011 của cả nước ước đạt 96,3 tỷ USD và NK 105,77 tỷ USD. Mặc dù còn nhập siêu nhưng XK tăng mạnh 33,3% so với năm 2010, nên đã hạn chế thâm hụt thương mại.

Theo đánh giá của TS Phong, trong năm 2012  những mục tiêu chính mà Chính phủ đề ra là phấn đấu tăng GDP lên khoảng 6,0-6,5%; kiềm chế lạm phát dưới 10% và các năm sau thấp hơn, đến năm 2015 lạm phát còn khoảng 5-7%; bội chi ngân sách nhà nước bằng 4,8% GDP; tổng kim ngạch XK tăng khoảng 12-13% so với năm 2011…

Một số giải pháp cho DN XK

Các DN XK là những thành phần đóng góp quan trọng vào cán cân thương mại của cả nước và là bộ phận quan trọng thực hiện những mục tiêu lớn của Chính phủ trong năm 2012.Xuất phát từ bối cảnh kinh tế thế giới nói chung và những khó khăn cũng như thuận lợi cơ bản của đất nước, các đại biểu tham dự hội thảo “Dự báo những thách thức và cơ hội cho các doanh nghiệp XNK” do Cục XTTM tổ chức cuối năm 2011 đã đề xuất một số giải pháp. Theo đó, các DN cần chủ động phân tích tình hình của từng thị trường cụ thể để sẵn sàng có phương án đáp ứng phù hợp, trong đó cần chú ý đến một số điểm chính như:

1) Đa dạng hóa sản phẩm và thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về thương mại và trách nhiệm xã hội trong từng ngành hàng cụ thể; cố gắng tiếp cận các kênh phân phối trực tiếp trong khả năng của DN và những thị trường có triển vọng tốt; định hướng thị trường và xác định phạm vi kinh doanh cho từng thời kỳ; phát huy lợi thế ở gần thị trường Trung Quốc đang có sức mua và tiêu thụ mạnh mẽ, nhất là các mặt hàng lương thực và thực phẩm; đặc biệt coi trọng công tác xây dựng, quảng bá và bảo vệ thương hiệu sản phẩm một cách chuyên nghiệp và hiệu quả.

2) Chủ động sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro về tỷ giá; tăng cường liên doanh, liên kết và hợp tác trong hoạt động kinh doanh. Khai thác tốt nguồn lực tài chính và kinh nghiệm thị trường của các DN, doanh nhân Việt kiều trong đầu tư, liên kết sản xuất và thúc đẩy kênh phân phối và tiêu thụ ở thị trường nước ngoài…Nếu xảy ra các tranh chấp thương mại quốc tế, cần chủ động phối hợp với các cơ quan quản lý và các tổ chức ngành hàng. 

3) Tranh thủ sự hỗ trợ của các tổ chức đại diện của Việt Nam ở nước ngoài, như đại sứ quán, đại diện thương vụ và tham gia xây dựng các trung tâm thương mại để giới thiệu và quảng bá sản phẩm tại các thị trường lớn và tại các nước có cộng đồng Việt kiều đông đảo.

4) Chủ động trước tình huống nhiều tập đoàn và công ty nước ngoài thực hiện quá trình tái cấu trúc chuỗi sản xuất, nhất là việc mua-bán và sáp nhập DN do khủng hoảng kinh tế, đồng thời cần chủ động đón nhận xu hướng mới về việc các nhà sản xuất di chuyển địa điểm đặt cơ sở sản xuất từ các khu vực khác sang Việt Nam trong thời gian tới do biến đổi khí hậu. Cần tính toán và có những phương án kinh doanh thay thế nhưng không mạo hiểm với những dự án chứa đựng nhiều rủi ro trong tình hình thị trường thế giới biến động.