Nông dân đồng tháp thu hoạch cá tra - Ảnh: Đức Vịnh
Ông Dương Thọ Trường (D.T.T) cho biết, mặc dù dự báo sẽ còn nhiều khó khăn do tình hình tài chính, mưa lũ, dịch bệnh,... nhưng với quyết tâm cao và những giải pháp cụ thể, trong năm 2012 ngành sẽ phấn đấu đạt kết quả cao hơn, với một số chỉ tiêu chính như sản lượng 350.000 tấn, diện tích nuôi 2.176ha, phát triển sản xuất theo hướng bền vững với quy mô, tốc độ phù hợp nhu cầu thị trường, đảm bảo truy xuất nguồn gốc sản phẩm ...
Pv.Xin ông nói kỹ về những kết quả ngành cá tra Đồng Tháp đạt được trong năm 2011?
Ông D.T.T. Tính đến ngày 16/11/2011, diện tích nuôi cá tra toàn tỉnh là 1.472 ha, đạt 73% kế hoạch năm. Sở dĩ, diện tích nuôi không đạt được kế hoạch là do một số nguyên nhân. Nhưng sản lượng cá tra đạt khoảng 328.583 tấn, vượt 10% kế hoạch.
Toàn tỉnh có 26 nhà máy chế biến thức ăn thủy sản với công suất thiết kế 2.200.499 tấn/năm. Đến cuối quý 3 đã sản xuất gần 661.900 tấn, cung cấp đủ lượng thức ăn cho toàn vùng nuôi tại tỉnh nhà và các địa phương lân cận.
Đến nay, có 90 cơ sở sản xuất cá tra bột và khoảng 1.000 hộ ương giống, cung cấp trên 13 tỷ cá bột và 1,3 – 1,5 tỷ cá tra giống, đáp ứng nhu cầu nuôi cá trong tỉnh và các tỉnh lân cận.
Tình hình tiêu thụ cá tra năm 2011 tương đối thuận lợi, giá tiêu thụ ở mức khá cao, dao động từ 26.000 – 28.500 đồng/kg, mặc dù khoảng cuối quý 2 - đầu quý 3 giá cá tra liên tục giảm mạnh, có lúc xuống đến mức 22.000 đồng/kg, tuy nhiên cũng không ảnh hưởng lớn lắm đến hộ nuôi. Giá cá tra nguyên liệu hiện nay khoảng 27.500 đồng – 28.300 đồng/kg, còn giá cá tra giống vẫn ở mức cao, khoảng 2.000 – 2.400 đồng/con giống 2cm.
Giá thành cá tra trong năm có chiều hướng tăng dần, khoảng 19.507 – 24.366 đồng/kg. Với giá bán hiện nay, đa số hộ nuôi có lãi từ 3.000 – 4.000 đồng/kg. Hầu hết các hộ đều rất phấn khởi và có kế hoạch đầu tư cho vụ nuôi tiếp.
Toàn tỉnh có 19 nhà máy chế biến thủy sản hoạt động, tổng công suất khoảng 494.160 tấn/năm. Đến nay, sản lượng cá nguyên liệu bảo đảm cân đối năng lực chế biến. XK cá tra năm 2011 ổn định, đến hết tháng 10/2011 XK đạt gần 127.000 tấn cá tra philê đông lạnh, giá trị 367.510.000 USD, đạt 97,65% về lượng và vượt 14,8% về giá trị so với kế hoạch năm.
Pv. Nguyên nhân chính khiến diện tích nuôi cá tra không đạt kế hoạch là gì?
Ông D.T.T. Vào khoảng cuối quý 2 và đầu quý 3 giá cá liên tục giảm mạnh, trong khi các yếu tố đầu vào (thức ăn, thuốc, hóa chất,…) tăng, nên người dân không mạnh dạn thả nuôi lại, một số chuyển sang nuôi các đối tượng khác. Tuy nhiên, diện tích treo ao đến nay chỉ còn khoảng 90 ha, thấp hơn năm 2010.
Mặt khác, do mưa lũ diễn biến phức tạp, làm ngập sâu ao nuôi và sạt lở bờ bao làm thất thoát cá nuôi, dịch bệnh làm thiệt hại khoảng 287 ha, … nên cũng làm giảm diện tích nuôi, không đạt kế hoạch đề ra.
Mặc dù diện tích nuôi giảm nhưng sản lượng cá tra vẫn vượt kế hoạch, đó là do phần lớn diện tích nuôi cá tra tập trung của tỉnh chủ yếu là vùng nuôi của các DN (chiếm gần 65% diện tích) hoặc một số hộ nuôi liên kết với DN để nuôi gia công, chủ động được nguồn con giống, vật tư, ứng dụng kỹ thuật,… nhờ đó đạt năng suất cao và tránh rủi ro thua lỗ khi giá xuống thấp.
Pv.Theo ông, những khó khăn lớn nhất đối với người nuôi hiện nay là gì?
Ông D.T.T.Thứ nhất là khó khăn về vốn. Vốn đầu tư cho một ao nuôi cá tra khoảng 7 tỷ đồng, tuy nhiên do ngân hàng thắt chặt tín dụng, cho vay theo thế chấp tài sản, lãi suất liên tục tăng nên người nuôi rất hạn chế vay và tỷ lệ vốn vay chỉ còn rất thấp so với tổng vốn đầu tư. Thứ hai, giá một số yếu tố đầu vào như thuốc, nhiên liệu, nhân công,… tăng nhanh, đặc biệt là giá thức ăn (chiếm 60 – 70% giá thành) tăng khoảng 500 – 950 đồng/kg (khoảng 4,7 – 8,9%) so với đầu năm. Thứ ba, con giống bị suy thoái làm tăng tỷ lệ hao hụt trong quá trình nuôi, kéo theo giá thành tăng, trong khi giá bán cá nguyên liệu biến động lớn, chất lượng cá thương phẩm giảm, dẫn tới nhiều rủi ro. Ngoài ra, người nuôi phải tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường ngày càng nghiêm ngặt hơn.
Pv.Theo ông, đâu là điểm nhấn mấu chốt trong ngành sản xuất cá tra của tỉnh?
Ông D.T.T. Điểm nhấn thứ nhất là đã hình thành mối liên kết khá chặt chẽ giữa nhà máy chế biến, nhà máy sản xuất thức ăn thủy sản và hộ nuôi, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa DN và người nuôi. Sự liên kết này thể hiện chủ yếu qua hai hình thức, hoặc hộ nuôi tự đầu tư vốn nuôi trong khoảng 2 – 3 tháng đầu, DN ứng thức ăn cho các tháng còn lại, đến khi thu hoạch DN sẽ tiêu thụ sản phẩm theo giá thị trường. Với hình thức này hộ nuôi có thể thu lợi nhuận cao, nhưng rủi ro cao, khi giá cá nguyên liệu xuống họ cũng dễ bị lỗ nặng.
Hình thức thứ hai là liên kết bằng hợp đồng gia công. DN kiểm tra tình hình thực tế của trại nuôi và ký hợp đồng gia công với các điều khoản về FCR, tỷ lệ hao hụt, … DN giao cho hộ nuôi toàn bộ cá giống, thức ăn, thuốc, hóa chất, v.v... Theo hình thức này, người nuôi không gặp rủi ro thua lỗ, nhưng lợi nhuận cũng thấp hơn, tuy nhiên giá bán cá nguyên liệu bền vững hơn.
Điểm nhấn thứ hai là nhận thức của người nuôi cá tra và việc áp dụng các tiêu chuẩn VSATTP và truy xuất nguồn gốc ngày càng cao. Việc áp dụng từng bước các quy trình nuôi “sạch” trên địa bàn tỉnh chủ yếu được thực hiện bởi các DN, với các tiêu chuẩn như GlobalG.A.P, SQF 1000, BMP, …trong đó vùng nuôi cá tra đạt chứng nhận GlobalG.A.P có tổng diện tích trên 250 ha.
Xưởng sản xuất cá tra công ty Vĩnh Hoàn - Ảnh: Quý anhPv. Định hướng của ngành trong năm 2012 như thế nào?
Ông D.T.T. Tỉnh định hướng phát triển ngành sản xuất cá tra với quy mô và tốc độ phù hợp với nhu cầu thị trường, thực hiện các quy phạm thực hành sản xuất bền vững và đảm bảo truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Theo đó, năm 2012, tỉnh phấn đấu diện tích nuôi khoảng 2.176 ha, sản lượng 350.000 tấn, tăng 513 ha và 20.000 tấn so với năm 2011.
Để đạt được kế hoạch đó, ngành nông nghiệp Đồng Tháp đề ra một số giải pháp:
- Các địa phương triển khai thực hiện hoàn chỉnh quy hoạch chi tiết vùng nuôi; hạn chế tối đa diện tích nuôi ngoài vùng quy hoạch. Cập nhật thường xuyên thông tin về biến động diện tích và sản lượng, kịp thời báo cáo tình hình, kế hoạch nuôi trong thời gian sắp tới.
- Tăng cường ráo riết hơn việc quản lý chất lượng con giống, thức ăn, dịch bệnh; kịp thời đưa ra các thông tin cảnh báo và hướng dẫn phòng trị bệnh đến các vùng nuôi.
- Thúc đẩy mối liên kết giữa người nuôi và DN chặt chẽ hơn, khuyến khích việc ký kết hợp đồng thu mua sản phẩm theo hướng sản xuất hiệu quả, chia sẻ lợi ích hài hòa giữa các bên, bảo đảm tính bền vững, ổn định lâu dài.
Đồng thời, vận động và tập huấn cho người nuôi thực hiện, áp dụng các quy trình chăn nuôi sạch, quy phạm về thực hành nuôi ViệtGAP, kết hợp bảo vệ môi trường…nhằm đạt những tiêu chuẩn an toàn, chất lượng tốt nhất và tăng thế cạnh tranh khi tiêu thụ.
Pv. Xin cảm ơn ông và chúc cá tra Đồng Tháp một năm thắng lớn.
T.N.B.N.