Với chủ đề “Gấp đôi đầy trách nhiệm trong một thập niên” đã tập trung làm rõ vai trò quan trọng và những vấn đề của nuôi trồng thủy sản (NTTS) trong Việc đáp ứng nhu cầu tiêu thụ thủy sản đang ngày một tăng nhanh.
GOAL 2011 là một sự kiện lớn ở đất nước cực Nam bán cầu. Và những nội dung quan trọng nhất chươngtrình nghị sự chính là những báo cáo của các nhóm nghiên cứu và các chuyên gia quốc tế về quá trình phục hồi phi thường của ngành cá hồi Chilê, đưa nước này lên vị trí đứng đầu về sản xuất cá hồi sau khi bị bùng phát dịch bệnh hoại tử máu, làm thiệt hại nặng nề cho quốc gia này. Đồng thời, hội nghị cũng là nơi chia sẻ kinh nghiệm và những nỗ lực quốc tế trong việc ngăn ngừa và giảm thiểu các tổn thất tương tự trong tương lai.
Ông Pablo Galilea
“Với Chilê, việc là nước chủ nhà của hội nghị GOAL năm nay là đặc biệt quan trọng”, Thứ trưởng Thủy sản Chilê, ông Pablo Galilea phát biểu khai mạc hội nghị. “Tổ chức một hội nghị quy tụ các nhà lãnh đạo xuất sắc của ngành NTTS và các chuỗi cửa hàng bán lẻ thủy sản lớn trên thế giới là điều mà bất cứ quốc gia nào cũng mong muốn. Hơn nữa, chủ đề trọng tâm của hội nghị năm nay chính là chia sẻ kinh nghiệm của Chilê: làm thế nào để tăng gấp đôi sản lượng trong một thập kỷ một cách bền vững và có trách nhiệm. Chúng tôi hy vọng rằng các chuyên đề và tham luận tại hội nghị sẽ giúp đạt được mục tiêu này”.
Ông Wally Stevens
Mở đầu cho hội nghị, ông Wally Stevens, Giám đốc Điều hành GAA đã nêu lên 5 thách thức lớn mà ngành NTTS toàn cầu đã, đang và sẽ phải đối mặt, đồng thời cũng là 5 chủ đề chính cho các tham luận tại GOAL 2011, bao gồm: các thách thức trong quản lý dịch bệnh; vấn đề môi trường; vấn đề nguồn thức ăn cho thủy sản nuôi; vấn đề về đầu tư, tài chính; và những thách thức trên thị trường tiêu thụ thủy sản nuôi trồng.
Ông Adolfo Alvial
Quản lý dịch bệnh – bài học kinh nghiệm từ ChilêNgay trong ngày khai mạc GOAL 2011, nỗ lực phi thường của ngành sản xuất cá hồi Chilê để vượt qua dịch bệnh trên cá do virut hoại tử máu (ISA) gây ra từ 2009 khiến sản lượng cá hồi giảm hơn một nửa so với năm trước đó và hơn 15.000 người mất việc làm, đã được các đại biểu quan tâm, đặc biệt là những kinh nghiệm mà các chuyên gia NTTS và các học giả chia sẻ.
Ông Adolfo Alvial, Giám đốc Kỹ thuật Công ty Marine Harvest Chilê đã khái quát toàn cảnh ngành cá hồi ở Chilê trước khi dịch bệnh xảy ra. Chỉ trong 20 năm (1980-2000), đây được xem như ngành phát triển năng động và nhanh nhất của đất nước (cả về cơ sở hạ tầng và giá trị XK) với hơn 40 công ty được thành lập cùng với gần 1.200 nhà cung cấp và dịch vụ hậu cần khác nhau ra đời.
Ông Jose Ramon Gutierrez
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng đó cũng kèm theo những thiếu sót căn bản như việc thiếu hiểu biết về các yếu tố môi trường và dịch tễ học, không có quy hoạch và các hệ thống kiểm soát sinh học, thiếu các quy định và chế tài cụ thể cho việc quản lý.. đã khiến các hiểm họa tiềm ẩn phát sinh ngay sau đó. Các trang trại mọc lên với mật độ ngày càng dày đặc, không kiểm soát được chất lượng cá giống, tự do vận chuyển cá từ nơi này đến nơi khác, từ trại này sang trại khác.. chính là môi trường tốt cho virut lan truyền với tốc độ chóng mặt và trở thành đại dịch không thể kiểm soát vào giữa năm 2009.
Ông Gorjan Nikolik
Tổng kết những bài học và kinh nghiệm thực tế từ sự cố trên, ông Jose Ramon Gutierrez, đại diện Hiệp hội Cá hồi Chilê (SalmonChile) khẳng định: “Để đối phó với các nguy cơ tương tự trong tương lai, các cơ sở, các DN cần phải biết đoàn kết lại, bởi tất cả họ đều đang dùng chung một loại tài nguyên để sản xuất, đó chính là nguồn nước.”
Vấn đề môi trường
Nhu cầu thủy sản trên thế giới đang ngày một nhiều hơn. Với đà tăng dân số như hiện nay, đến năm 2030 thế giới sẽ cần thêm 40 triệu tấn thủy sản nữa - ông Alf-Helge Aarskog, đại diện công ty Marine Harvest ASA Nauy viện dẫn các báo cáo của FAO để miêu tả viễn cảnh của nghề cá trong bài phát biểu của mình. ”NTTS cần phải xem các tiêu chuẩn và nguyên tắc bền vững như là một phần quan trọng trong chuỗi hệ thống quản trị chất lượng của mình” - ông nhấn mạnh.
Biểu quyết trả lời câu hỏi “Nguy cơ nào lớn nhất hiện nay mà NTTS đang phải đối mặt?” đa số đại biểu đã chọn nguy cơ về vấn đề vệ sinh và môi trường, với tỷ lệ 65% số phiếu.
Nguồn thức ăn bền vững và có trách nhiệm
Trong chuỗi giá trị của nguyên liệu thức ăn cho NTTS hiện nay, bột cá và dầu cá vẫn đang là vấn đề tranh cãi lớn của các chuyên gia, nhưng nội dung chính vẫn phải đáp ứng được 2 yêu cầu.
, nguồn nguyên liệu chế biến bột cá phải đủ tiêu chuẩn, cá được đem vào chế biến phải có nguồn gốc rõ ràng chứ không phải là phế phẩm, tạp phẩm.
Thứ hai, nhà máy chế biến cũng phải đảm bảo được các tiêu chuẩn VSATTP, đồng thời sản phẩm phải truy xuất được nguồn gốc.
Ông Jonathan Shepherd, đại diện của Tổ chức Thương mại Bột cá và Dầu cá Quốc tế (IFFO) nhận định: “Có rất nhiều công ty ở châu Á không đáp ứng được các yêu cầu của một “nhà cung cấp có trách nhiệm”. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu công tác quản trị dữ liệu thủy sản”.
Bên cạnh thức ăn có nguồn gốc từ bột và dầu cá, các nguồn thức ăn có nguồn gốc thực vật cũng được đề cập đến trong hội nghị. ”Mục tiêu tăng gấp đôi sản lượng thủy sản trong một thập kỷ tới cũng đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ phải tìm nguồn thức ăn bổ sung thêm cho ngành NTTS”- ông Michael Creamer thuộc Hội XK Đậu nành của Mỹ đưa ra vấn đề. Ông khẳng định: “Thực tế cho thấy, khẩu phần ăn từ đậu có thể đáp ứng được tới 64% protein so với khẩu phần ăn từ bột và dầu cá. Như vậy, với tỷ lệ phối trộn hợp lý, đây sẽ là nguồn thức ăn bổ sung và thay thế rất có tiềm năng”.
Toàn cảnh hội nghị
Vốn đầu tư và thị trường cho thủy sản nuôi “Liệu ngành NTTS có đủ nguồn vốn đầu tư để có thể tăng gấp đôi sản lượng trong vòng một thập kỷ tới không?” Ông Gorjan Nikolik, chuyên viên nghiên cứu và tư vấn nông-lương của ngân hàng quốc tế Rabobank đặt câu hỏi.
Thế giới đã đạt đến dân số 7 tỷ người trong năm 2011, và ước tính con số đó sẽ là 9 tỷ người vào năm 2050. Sản lượng thủy sản khai thác tự nhiên đã đạt đến giới hạn và không thể tăng thêm được nữa. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học trong công nghệ di truyền, công nghệ chế biến, bảo quản… là những yếu tố tạo nên một lượng nhu cầu và lợi nhuận tiềm năng rất lớn trong tương lai.
Tuy nhiên, NTTS sẽ cần có vốn đầu tư cao và phải có chiến lược đầu tư dài hạn hơn mới xoay vòng được vốn và đem lại lợi nhuận. Đồng thời, sẽ xuất hiện thêm nhiều loài thủy sản được ưa thích hơn, dẫn đến sự đa dạng hóa sâu sắc trên thị trường tiêu thụ. Mặt khác, với sự tiến bộ mạnh mẽ của khoa học công nghệ, sản lượng nuôi trồng tăng lên quá nhanh và quá nhiều sẽ đưa đến nguy cơ cung vượt cầu, từ đó, tình trạng phá giá, phá thị trường là điều không thể tránh khỏi.
Nhìn nhận về xu hướng đầu tư trong tương lai, ông Gorjan Nikolik nhận định: “Các công ty khai thác có quy mô lớn sẽ nhảy vào đầu tư trong NTTS để mở rộng sản xuất, đơn giản bởi vì sản lượng khai thác tự nhiên đã đạt đến giới hạn và không thể tăng thêm. Và các công ty NTTS sẽ không chỉ dừng lại ở một loài mà sẽ mở rộng đầu tư thêm 2 hoặc 3, 4 loài hoặc nhiều hơn nữa. Các công ty chế biến cũng sẽ là sự lựa chọn cho các nhà đầu tư nhằm đáp ứng cho sản lượng thủy sản đầu ra ngày càng gia tăng từ việc nuôi trồng trên”.
Đoàn Trần Duy