Sản xuất cá nổi thế giới

Xu hướng sáp nhập

Sản lượng khai thác cá cơm của Pêru và cá sòng của Chilê thấp, có thể làm thay đổi triển vọng của ngành cá nổi, khi các công ty phải sáp nhập để khắc phục tình trạng thiếu nguồn cung.

Tháng 1/2011, ngành thủy sản Chilê đã chứng kiến hai cuộc sáp nhập giữa các công ty cá nổi lớn. Một là sự sáp nhập giữa công ty El Golfo với công ty Pesquera Italia và một là sự liên doanh giữa công ty Camanchaca và Pesquera Bio Bio. Trước đó, vào tháng 7/2010, công ty South Pacific Corp cũng thông báo đã liên minh với Pesquera San Jose.

Hiện nay, 3 liên doanh mới này kiểm soát gần 65% hạn ngạch khai thác quốc gia của Chilê. Trong đó, liên doanh mới giữa Italia và El Golfo dự kiến sẽ tạo ra doanh thu khoảng 400 triệu USD, chia đều cho bột cá, dầu cá và cá hồi.

Trong khi đó, tại Pêru, tình hình tương tự cũng có thể xảy ra khi nhiều tập đoàn đánh bắt cá cơm đã bị phá sản do mùa đánh bắt thứ 2 kéo dài từ 20/11/2010 đến 31/1/2011 gián đoạn liên tục. Tính đến ngày 18/1/2011, nước này mới đánh bắt được 36% trong 2 triệu tấn hạn ngạch cho phép khai thác tối đa.

Nhà phân tích thị trường của Nordea, Kolbjorn Giskeodegard cho biết: “Sản lượng đánh bắt thấp có thể gây khó khăn cho hoạt động tái cơ cấu ngành, ảnh hưởng lớn tới tất cả các công ty hoạt động tại Pêru”.

Samuel Dyer Coriat, TGĐ của Copeinca của Pêru thừa nhận khả năng có thể sáp nhập và tiếp tục tìm kiếm cơ hội để gia tăng hạn ngạch.

Trong khi đó, tại Na Uy, công ty Norway Pelagic và Austevoll cũng sẽ hợp nhất hoạt động kinh doanh cá nổi tại Bắc Đại Tây Dương.

Thông qua việc hợp nhất này, Norway Pelagic sẽ củng cố hơn nữa vị thế là công ty hàng đầu trong ngành cá nổi của Na Uy.

Chủ tịch của Norway Pelagic cho biết công ty luôn luôn hướng hoạt động của các nhà máy theo hướng chi phí thấp nhất nhưng hoạt động hiệu quả nhất. Ông cho biết công ty mới sẽ được điều hành theo hệ thống quản lý của Norway Pelagic.

Vấn đề nóng: hạn ngạch
Hạn ngạch cá sòng tại hội nghị của SPRFMO

Cuối tháng 1/2011, thành viên của Tổ chức Quản lý Nghề cá Khu vực Nam Thái Bình Dương (SPRFMO) đã gặp gỡ nhau để thống nhất phương án khai thác cá sòng.

Sau 1 tuần thương lượng, hầu hết các bên đã ký kết một thỏa thuận cắt giảm 40% hạn ngạch đánh bắt cá sòng năm 2011 với tổng sản lượng hàng năm là 296.783 tấn.

Tuy nhiên, hiệp định này đã bị Hàn Quốc và Đảo Faroe từ chối ký kết, trong khi Trung Quốc lựa chọn phương án trì hoãn thông qua đề xuất này.

Đề xuất cắt giảm đang chờ đợi quyết định cuối cùng của Trung Quốc, nước đánh bắt thủy sản lớn thứ 3 thế giới, động thái của Trung Quốc có thể quyết định sự thành công của hội nghị.

Đại diện của Ủy ban các Vấn đề Thủy sản của EU cho biết: “EU đã thuyết phục Trung Quốc ủng hộ đề xuất này”.

Nhà quan sát Ernesto Godelman của tổ chức phi chính phủ Châu Mỹ La tinh CeDePesca tại hội nghị cho cho biết: “Sau khi Chilê đơn phương cắt giảm 38% hạn ngạch đánh bắt của mình năm 2011 so với sản lượng đánh bắt năm 2010, chúng tôi hi vọng các nước khác sẽ có động thái tương tự sau khi có cơ hội được nghe các kết qủa khoa học tại cuộc họp RFMO”.

Godelman cho biết: “Lẽ ra các quốc gia đánh bắt lớn cần nghĩ đến một phương pháp tiếp cận khác cho các quốc gia có hạn ngạch thấp hơn nhằm đạt được sự đồng thuận, tuy nhiên, thực tế này khiến chúng tôi cần cố gắng phối hợp hành động để lấy được chữ ký của Trung Quốc và yêu cầu Hàn Quốc và đảo Faroe tự kiềm chế, phù hợp với chiến lược tái tạo nguồn lợi thủy sản.”

Hai thành viên khác là Cuba và Vênêzuêla cũng đã bác bỏ hiệp định này. Cuba công bố năm 2011 sẽ đánh bắt 13.000 tấn. 12 nước đồng ý cắt giảm 40% hạn ngạch đánh bắt là Chi lê, EU, Pêru, Côlômbia, Mỹ, Niu Dilân, Vanuatu, Belize, Đảo Cook, Papua Niu Ghinê và Nga.

Hạn ngạch cá thu: Aixơlen và đảo Faroe đơn phương tăng hạn ngạch

Trong khi đó, tại khu vực Châu Âu, Hiệp hội Ngư dân Cá nổi Xcốtlen (SPFA) đang yêu cầu chính phủ các nước EU, Xcốtlen/ Vương quốc Anh duy trì cam kết bảo vệ tương lai ngành cá nổi, đặc biệt là cá thu.

EU và Na Uy vốn là các quốc gia chính khai thác cá thu miền Tây. Năm 2010, EU và Na Uy đã đạt được một hiệp định hoàn chỉnh quản lý 10 năm dựa trên các kế hoạch quản lý và các hiệp định chia sẻ hạn ngạch trong quá khứ.

Cuộc hội đàm song phương hàng năm mới nhất giữa EU và Na Uy nằm trong chương trình liên kết quản lý đã quyết định tổng hạn ngạch cho phép khai thác (TAC) cá thu miền Tây là 646.000 tấn.

Tuy nhiên, với quan điểm cho rằng đường di cư của cá thu đã thay đổi và thời gian ở lại vùng biển Aixơlen lâu hơn khi trở lại miền bắc sau khi sinh sản ở Vịnh Biscay, Aixơlen đã đơn phương tăng hạn ngạch lên 130.000 tấn năm 2010 cao hơn đáng kể so với mức 363 tấn của năm 2005.

Sau quyết định này của Aixơlen, Đảo Faroe đã có hành động tương tự, tăng mức hạn ngạch lên 85.000 tấn năm 2010,chiếm 15% mức TAC mà Hội đồng Quốc tế về Khai thác Biển (ICES) đề xuất. Mức này vượt xa mức 4% nằm trong hiệp định Các quốc gia ven biển mà Faroe đã là thành viên lâu đời trước khi xảy ra sự bất đồng hiện nay.

Mặc dù hoàn toàn nhận thức được EU có thể sẽ sử dụng các lệnh trừng phạt thương mại để chấm dứt tình trạng lạm thác (giống như Na Uy đã áp dụng 6 tháng trước đó), nhưng Aixơlen vẫn tăng hạn ngạch lên 147.000 tấn năm 2011.

Hành động trên của Aixơlen cùng với việc Đảo Faroe đơn phương tăng hạn ngạch dẫn đến nguồn lợi cá thu sẽ bị lạm thác 220.000 tấn, dù có khuyến cáo khoa học về việc khai thác bắt bền vững.

Hành động của Faroe và Aixolen xảy ra khi các nhà khoa học ICES thông báo nguồn lợi cá thu đang tăng và ổn định – một tín hiệu tích cực mà EU và Na Uy muốn duy trì. Họ không muốn hành động đơn phương của Faroe và Aixơlen sẽ gây hại đến nguồn lợi, dẫn đến ảnh hưởng trực tiếp đến các đội thuyền đánh bắt của mình.

Ian Gatt, Chủ tịch SPFA cho biết, đối với Xcốtlen, cá thu là loài quan trọng nhất với giá trị đánh bắt hàng năm đạt 135 triệu bảng. Động thái của Aixơlen và đảo Faroe hiện đang đe dọa nghiêm trọng đến tương lai của loài này.

Mặc dù EU thể hiện rõ quyết tâm sẽ cấm tất cả đánh bắt cá thu của Aixơlen vào các cảng EU, nhưng theo Ian Gatt, biện pháp đặc biệt này không ảnh hưởng đến kinh doanh cá nổi Aixơlen vì trong những năm vừa qua các tàu đánh bắt của Aixơlen chưa đưa bất cứ sản phẩm nào vào cảng của EU.

Ông nói: “Chúng tôi muốn EU trừng phạt việc nhập khẩu cá thu đông lạnh và bột cá làm từ cá thu được Aixơlen đánh bắt không bền vững. Việc Aixolen và đảo Faroe không quan tâm đến tầm quan trọng của việc đạt được hiệp định với Nauy và EU vào cuối năm 2010 là rất đáng thất vọng”. Theo Ian Gatt, sự quản lý chung đối với các quốc gia ven biển là rất cần thiết để đảm bảo rằng nguồn lợi quý giá đang được đánh bắt bền vững.

“Đường di cư của cá thu miền tây từ Bắc Na Uy đến Vịnh Biscay có thể thay đổi mỗi năm một chút ít. Nếu liên tục thay đổi phương pháp phân chia hạn ngạch khi hướng di cư thay đổi, điều này sẽ không làm lợi cho ai.”

Hoạt động của một số công ty cá nổi trên thế giới
Công ty Copeinca của Pêru

Do sự gián đoạn của mùa đánh bắt cá cơm thứ 2, Copeinca, tập đoàn đánh bắt cá cơm lớn thứ 2 của Pêru có thể thiệt hại khoảng 35.000 - 50.000 tấn dầu cá và bột cá trong 6 tháng đầu năm 2011, tương đương 60 -70 triệu USD về doanh thu và 20 triệu USD về thu nhập trước thuế, trả lãi và khấu hao (EBITDA).

Mặc dù giá bột cá và dầu cá năm nay dự kiến tăng (khoảng hơn 2.000 USD/tấn dầu cá) có thể bù đắp một phần nào nhưng với sản lượng đánh bắt 60.000 tấn, chiếm 27% trong tổng hạn ngạch 220.000 tấn là không đủ để công ty tận dụng lợi thế này.

Một điểm yếu nữa của Copeinca là công ty phụ thuộc vào một ngư trường đánh bắt duy nhất. Giskeodegard cho biết cũng có một số yếu tố tích cực trong năm 2011. “Năm 2011, có thể Pêru sẽ phân chia hạn ngạch cho các công ty cá cơm, để bù đắp sản lượng đánh bắt thấp của mùa thứ 2. Vì thế nếu hạn ngạch cao hơn và giá bột cá tăng mạnh, Copeinca có thể tận dụng lợi thế này để cải thiện tình hình hiện nay”.

Samuel Dyer Coriat, TGĐ Copeinca nhấn mạnh Copeinca thể hiện tham vọng phát triển các đội tàu của mình và trở thành một công ty làm ăn có lãi nhất. “Sản lượng trong quý 4 năm 2010 và quý 1 năm 2011 sẽ thấp hơn bình thường. Chúng tôi đã sẵn sàng đối phó với tình hình này bằng cách đầu tư số dư tiền mặt tốt và đòn bẩy tài chính. Ngoài ra, chúng tôi còn chuẩn bị kế hoạch tăng vốn cho năm 2010-2012 lên 80 triệu USD, trong đó 55 triệu USD đã được đầu tư trong năm 2010 và 15 triệu USD đến 20 triệu USD cho năm 2011.”

Nằm trong kế hoạch phát triển, Copeinca đang đóng 3 tàu khai thác mới. Khi hoàn thành các tàu mới, nghĩa là 80% đội tàu của Copeinca sẽ được trang bị hệ thống cấp đông.

Công ty đang chuyển tất cả hoạt động sản xuất của mình sang bột cá hấp hơi nước, mục tiêu sẽ được hoàn thiện vào năm 2011.

Năm 2010, sản lượng đánh bắt thấp nhưng giá cao và hiệu quả tốt hơn nên ngành vẫn đạt được kết quả tốt. Dyer Coriat cũng cho biết tình hình năm nay nay sẽ khá hơn năm 2010.

Công ty TripleNine mở rộng hoạt động sang Trung Quốc

Năm nay, công ty Triple Nine, nhà sản xuất bột cá của Đan Mạchphấn đấu sẽ làm ăn có lãi. Giá bột cá và sản phẩm dinh dưỡng trên thị trường luôn ở mức cao, cộng với lô hàng xuất khẩu bột cá đầu tiên sang thị trường Trung Quốc và có hạn ngạch mới khai thác cá chình cho năm nay.

Tuy nhiên, thông tin mới nhất liên quan đến hạn ngạch cá chình không lạc quan như ban đầu. Hạn ngạch ban đầu mà ICES đưa ra ở mức 360.000 tấn được quyết định vào đầu năm 2010 và điều này không đồng nhất với việc sẽ xây dựng một tiêu chuẩn mới cho nghề cá biển Bắc.

TGĐ TripleNine Christian cho biết: “Đó là việc thay đổi quy định chứ không phải là phương pháp lập hạn ngạch. Hiện nay, có phương pháp mới đánh giá nguồn lợi cá chình. Chúng tôi hi vọng nhưng chưa có gì đảm bảo hạn ngạch sẽ tăng cao hơn số lượng ban đầu.”

Năm nay, sẽ hạn chế hoạt động lấy mẫu, khác với năm 2010, thời gian lấy mẫu kéo dài trong suốt tháng 4. Năm 2010, sản lượng thực tế cao hơn các năm trước, nhưng kích cỡ cá trung bình thấp hơn đáng kể. Đó là do năm ngoái, mùa đông dài và lạnh ảnh hưởng tới kích cỡ cá chình, thiếu ánh sáng mặt trời và nhiệt độ thấp hạn chế nguồn thức ăn dẫn đến kích cỡ cá nhỏ hơn. Mùa đông năm nay tình hình cũng không được cải thiện nhiều.

Do vùng biển lạnh ở Peru sẽ tạm dừng đánh bắt đến mùa xuân, giá bột cá tiếp tục tăng do nguồn nguyên liệu trở nên khan hiếm. Giá cao làm giảm lượng tiêu thụ.

Hiện nay, TripleNine đang cố gắng để đảm bảo hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc đạt kết quả tốt. Trong tháng 1, công ty đã xuất đơn hàng bột cá đầu tiên tới Trung Quốc, với tương lai hứa hẹn sẽ nhiều đơn hàng hơn.

Nhờ quan hệ mới với Trung Quốc, công ty có thể hướng đến việc mở rộng cơ sở khách hàng.“Thị trường Trung Quốc là một cơ hội thú vị. Với dân số và nền kinh tế tăng trưởng nhanh, Trung Quốc đang hướng đến tổ chức hóa ngành dinh dưỡng của riêng mình và cố gắng tạo nên các phương pháp sản xuất hiệu quả và thân thiện với môi trường hơn. Đây chắc chắn có giá trị kinh doanh và tăng trưởng lớn hơn.”