Những điều có thể bạn chưa biết về Dấu chứng nhận Halal

Những nguyên liệu nào được phép sử dụng?
Ông Mohammed Omar, Giám đốc HCA: Thực ra, trong tiêu chuẩn Halal không nêu cụ thể nguyên liệu hay hóa chất nào, hương liệu nào được phép sử dụng trong chế biến sản phẩm Halal, trong kinh Qu’ran và luật Shariah chỉ đưa ra những chất bị cấm sử dụng. Theo kinh Qu’ran, tất cả những cái trên trái đất đều do Allah tạo ra, những cái bị cấm cũng do Allah tạo ra để thử thách lòng trung thành và tính trung thực của người Muslim.

Về nguyên liệu để làm thực phẩm chế biến và ăn trực tiếp, một trong những nguyên tắc Halal là hầu hết những sản phẩm tồn tại trên trái đầt hầu hết là Halal, nhưng có một số bị cấm. Về hải sản, những con sống hoàn toàn dưới nước đều là Halal, cá bắt lên để ăn ngay, trái cây vừa hái xuống đều là Halal và không cần phải chứng thực. Nếu qua công đoạn chế biến thì phải xem xét quá trình chế biến và các chất đưa vào sản phẩm có Halal hay không. Nếu nước mắm lên men tự nhiên thì là Halal nhưng thêm phụ gia tạo hương cá hồi thì những chất đưa vào sản phẩm đó cần phải được xác nhận là có Halal hay không thì mới đảm bảo.

Chứng chỉ Halal khác với chứng chỉ Kosher và Vegeterian như thế nào?
Ông Mohammed Omar: Chứng chỉ Halal dành cho đạo Hồi, chứng chỉ Kosher dành cho đạo Do Thái. Những tổ chức chứng nhận Halal không được phép chứng nhận Kosher và ngược lại, vì đây là sự khác biệt hoàn toàn về mặt tôn giáo.

Dấu hiệu Vegeterian dành cho sản phẩm ăn chay. Sản phẩm chay chưa hẳn đã là Halal vì trong quá trình chế biến có thể đưa vào những chất bị cấm theo luật Shariah.

Trường hợp nào HCA sẽ rút lại chứng nhận Halal?
Ông Mohammed Omar: HCA sẽ rút chứng nhận trong các trường hợp: 1) DN không tuân thủ những cam kết liên quan đến yêu cầu về sản phẩm được cấp chứng nhận, các yêu cầu về nguyên liệu sản xuất; 2) nếu có bất kỳ sự lạm dụng nào về dấu Halal sử dụng cho sản phẩm không được chứng nhận; 3) trong quá trình đánh giá phát hiện gian lận về những thành phần không khai báo nhưng vẫn sử dụng để sản xuất; 4) sử dụng lẫn lộn dây chuyền, thiết bị và con người để sản xuất.

Nếu một công ty ở Việt Nam bị thu hồi chứng chỉ Halal thì chắc chắn 112 nước (theo đạo Hồi và có người theo đạo Hồi sinh sống) trên thế giới đều biết.

Thực phẩm động vật là vấn đề nhạy cảm đối với thế giới Hồi giáo. Nếu một nhà máy vừa sản xuất gia cầm và heo thì chắc chắn không được chứng nhận Halal.

Giết mổ động vật theo nghi lễ Hồi giáo là thế nào?
Ông Haji Imam Abdul Salam: Điều kiện để giết mổ động vật theo nghi lễ là: thứ nhất, người giết mổ phải là người Hồi giáo; thứ hai, người đó phải có đầu óc minh mẫn như người bình thường; thứ ba, người đó phải được công nhận là người trưởng thành, tức là phải trên 15 tuổi;

Người cắt tiết phải là người Hồi giáo. Dụng cụ và phương pháp cắt tiết động vật phải theo yêu cầu của luật Shariah, theo tiêu chuẩn và quy trình giết mộ động vật theo quy định Halal và phải tuyên đọc kinh Qu’ran trước khi cắt tiết.
DN đạt tiêu chuẩn về điều kiện VSATTP như thế nào thì sẽ được cấp chứng chỉ Halal?
Ông Mohammed Omar: DN nào đã được cấp chứng nhận HACCP hoặc ISO 22000:2005 dễ dàng hơn trong việc triển khai cấp chứng nhận Halal. DN nào chưa đạt thì chúng tôi sẽ xem xét thông qua hoạt động đánh giá thực tế để có hướng dẫn cụ thể về: 1) vệ sinh nhà xưởng, vệ sinh thiết bị; 2) vệ sinh cá nhân và; 3) quá trình sản xuất thực phẩm để môi trường sản xuất đảm bảo độ “tinh khiết” nhằm tránh nhiễm chéo,…

Đặc biệt, chứng nhận Halal không đề cập các yếu tố về mặt kỹ thuật, tức là không yêu cầu về chất lượng, chỉ yêu cầu quá trình sản xuất, nguyên vật liệu phải đáp ứng các yêu cầu về Halal mà thôi. Như vậy, việc chứng thực Halal khác với việc chứng thực các tiêu chuẩn khác ở chỗ: Thứ nhất, nó không mang nhiều ý nghĩa về mặt quy chuẩn kỹ thuật sản phẩm mà nó mang ý nghĩa chủ yếu về mặt tôn giáo. Thứ hai, một người Hồi giáo có thể không biết tiêu chuẩn ISO 22000 là gì nhưng họ chỉ mua sản phẩm nếu đáp ứng 2 yêu cầu bắt buộc: 1) có dấu Halal và 2) có ngôn ngữ thân thiện với ngôn ngữ của họ (có tiếng Ảrập).

Nếu dụng cụ sử dụng chế biến sản phẩm Haram nhưng sau đó được vệ sinh sạch sẽ liệu có thể sử dụng để chế biến sản phẩm Halal không?
Ông Mohammed Omar: Chỉ cho phép sử dụng dụng cụ đó với sản phẩm không Halal thôi vì sản phẩm không Halal không có nghĩa là Haram, còn đối với sản phẩm Haram thì không được phép sử dụng chung dụng cụ để chế biến sản phẩm Halal kể cả khi
chúng đã được vệ sinh sạch sẽ.

Nếu một DN XK sang các thị trường khác nhau với những yêu cầu khác nhau, ví dụ thị trường Nhật Bản yêu cầu phải dùng cồn để vệ sinh trong khi thị trường Hồi giáo không cho phép. Vậy, cần giải quyết vấn đề này thế nào?
Ông Mohammed Omar: DN đó phải chuyển sang sử dụng những chất tẩy rửa khác có tác dụng như cồn, vì dùng cồn thì mùi có thể lẫn vào sản phẩm. Bộ Y tế đã khuyến cáo 3 chất diệt khuẩn thay thế cồn để vệ sinh tay và thiết bị là Oxonia Active, DB4 và Topac 119. DN cần chứng minh với khách hàng là những chất này có tác dụng tốt như cồn và còn bảo vệ được sức khỏe cho người tiêu dùng.

Nhiều nước Hồi giáo ở Trung Đông hay Đông Nam Á chưa có tiêu chuẩn Halal riêng. HCA sử dụng bộ tiêu chuẩn nào cho việc cấp chứng nhận?
Ông Mohammed Omar: Các nước Hồi giáo nói chung có tiêu chuẩn Halal cho riêng mình. Tuy nhiên, để có thể đáp ứng tiêu chuẩn của các nước, DN nên áp dụng tiêu chuẩn quốc tế thống nhất do IHIA (International Halal Intergrity Alliance) ban hành và áp dụng chung cho các quốc gia Hồi giáo (OIC).

Nếu DN yêu cầu thị trường XK chủ yếu của họ là nước cụ thể nào đó, chúng tôi sẽ xem xét thêm những tiêu chuẩn khác biệt của quốc gia đó để đảm bảo rằng, DN sẽ không bị từ chối hoặc nhận được phản hồi không tốt từ phía nhà NK.

Các nước Hồi giáo ở Trung Đông cấp chứng nhận thông qua đại sứ quán của họ tại nước XK phải không?
Ông Mohammed Omar: Xin khẳng định là các đại sứ quán chỉ có thể xác nhận, chứng thực vào bộ hồ sơ XK cho các DN chứ không có thẩm quyền cấp chứng chỉ Halal cho các DN.

Hiện nay, có một số Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo của các tỉnh/thành phố cũng cấp chứng chỉ Halal, vậy chứng chỉ đó có hợp lệ không?
Ông Mohammed Omar: Như đại diện Ban Tôn giáo Chính phủ đã xác nhận, tại Việt Nam chỉ có duy nhất HCA được cho phép thực hiện dịch vụ đặc biệt này. Theo cá nhân tôi hiểu, Ban đại diện chỉ thực hiện các nghi lễ của cộng đồng Hồi giáo theo quy chế hoạt động tại địa điểm được cho phép thành lập, không được phép tham gia vào các hoạt động về kinh tế. Năng lực của chuyên gia đánh giá cũng phải đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn quốc tế. Vì vậy các DN cũng nên tìm hiểu thông tin kỹ trước khi chứng nhận Halal cho sản phẩm của mình (ví dụ: có ký hợp đồng không, có hóa đơn không, chuyên gia đánh giá có chứng chỉ về đánh giá Halal không?).

HCA có phòng thí nghiệm phân tích mẫu sản phẩm Halal không?
Ông Mohammed Omar: Chúng tôi không có phòng thí nghiệm. Việc cung cấp kết quả kiểm nghiệm sản phẩm là trách nhiệm của DN.

HCA có cách gì giúp DN đưa sản phẩm đã được chứng nhận Halal thâm nhập thị trường Hồi giáo nhanh và thuận lợi?
Ông Mohammed Omar: HCA đang có kế hoạch xuất bản một cuốn Niêm giám Sản phẩm Halal Việt Nam 2012-2013 quy tụ tất cả những nhà sản xuất có sản phẩm đã được chứng Halal để gửi cho các thương vụ và sứ quán Việt Nam tại nước ngoài cũng như các tham tán thương mại và sứ quán nước ngoài tại Việt Nam để giới thiệu các sản phẩm Halal của Việt Nam.

Ngoài việc tham gia các đoàn xúc tiến thương mại do các cơ quan nhà nước tổ chức, các DN có thể tham dự các hội chợ quốc tế về thực phẩm Halal. Có hai hội chợ thực phẩm Halal lớn trên thế giới là MIHAS ở Malaysia và Hội chợ Thực phẩm Halal Châu Âu (Halal Euro Market) tổ chức ở Đức, giới thiệu rất nhiều sản phẩm Halal của các nước trên  thế giới. DN quan tâm có thểtìm hiểu thông tin và đăng ký tham gia qua internet. Thông thường hằng năm ở Pakistan và Malaysia cũng có hội chợ thực phẩm Halal. Đây là nguồn tiếp cận thông tin rất tốt để giới thiệu sản phẩm Halal của Việt Nam ra thế giới.