Chớp thời cơ biến phế thải thành tiền …Sinh ra ở Gò Công (Tiền Giang), lấy chồng xứ Huế, đi nhiều nơi để làm ăn, nhưng phải đến năm 2000 khi đến An Giang, chị Nguyễn Thị Huệ Trinh mới cảm thấy mảnh đất nơi đây thực sự thuận lợi cho công việc làm ăn của mình.
Hồi ấy, sau khi chế biến philê cá tra, các nhà máy chỉ biết đem phụ phẩm (đầu, da, mỡ, thịt vụn,...) bán ra chợ làm thức ăn chăn nuôi, nhiều quá bán không hết thì đổ xuống sông. Khi đó, ở An Giang chỉ có một nhà máy chế biến cá tra của công ty Agifish, cả vùng ĐBSCL cũng chỉ có vài nhà máy ở Cần Thơ và Đồng Tháp. Một phần phụ phẩm được người dân mua về thắng thành mỡ nước bán sang Campuchia.
Khi tìm được mối lớn tiêu thụ mỡ cá là các nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi, chị Huệ Trinh nhận thấy, nếu chế biến được phụ phẩm cá tra thành bột cá thì rất lãi vì phụ phẩm rất rẻ, thậm chí các nhà máy chế biến thủy sản còn mong có người mang đi giùm. Tuy nhiên, cái khó là phụ phẩm cá tra chứa rất nhiều mỡ mà bấy giờ chưa ai nghĩ đến công nghệ xử lý vì bột cá truyền thống chủ yếu làm từ các loài cá biển ít mỡ.
Thử đủ cách, mất rất nhiều thời gian, cuối cùng chị tìm ra bí quyết, bước đầu tách mỡ cá bằng cách đun phụ phẩm trong chảo, phần còn lại có thể sấy khô và nghiền thành bột cá. Bột cá và dầu cá tuy được làm thủ công nhưng bán rất chạy vì chất lượng tốt và giá cạnh tranh hơn nhiều so với bột và dầu cá biển, nên đã nhanh chóng được các nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi ở Tp. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Tây Ninh, Bình Dương đặt hàng với số lượng ngày càng nhiều. Phần nước đun khi sau khi tách mỡ được bán cho các nhà chế biến nước mắm.
"Khi đó chỉ có mình tôi làm và thầu hết phụ phẩm của các nhà máy chế biến trong tỉnh, nên lợi nhuận rất lớn. Mà nhà máy đông lạnh còn mong mình đến mua để đỡ mất công đổ bỏ hay phải tăng chi phí xử lý" – chị Huệ Trinh cho biết. Từ chỗ chỉ bỏ đi, giá trị phụ phẩm của cá tra đã vượt lên giá trị hàng philê.
...làm nhà máy chế biến cá XK… Năm 2002, khi xảy ra vụ kiện chống bán phá giá philê cá tra tại Mỹ, các nhà máy chế biến cá tra phải hoạt động cầm chừng, đồng nghĩa với việc nguồn phụ phẩm ngày một ít đi. Chị Huệ Trinh quyết định thành lập công ty TAFISHCO, xây dựng một phân xưởng chế biến cá tra, nâng cấp phân xưởng chế biến bột cá và mỡ cá thành dầu bio-diesel bằng những thiết bị hiện đại và công nghệ tiên tiến đầu tiên tại vùng ĐBSCL. Nhà máy ra đời đã thu hút hàng trăm công nhân lành nghề đang thất nghiệp từ các nhà máy khác. Nữ TGĐ đặt cho công ty cái tên Thuận An với kỳ vọng mảnh đất An Giang luôn mang cho DN mình mọi sự thuận buồn xuôi gió như thủa ban đầu chị mới đến đây lập nghiệp.
Khi nhà máy ra đời, ai cũng cười: "Giờ này người ta đang lo dẹp nhà máy còn bà thì lại ra nhà máy mới!" Nhưng chị đã tính kỹ: "Mình chỉ tạo ra nguồn phụ phẩm thôi chứ không quan tâm đến việc làm hàng philê XK. Mình huề cái philê nhưng lãi ở cái phụ phẩm". Công ty mua cá về làm philê bán cho các đơn vị XK, chỉ giữ lại phụ phẩm để sản xuất bột cá và dầu bio-disel.
Năm 2007, TAFISHCO đầu tư thêm một phân xưởng chế biến hàng GTGT từ cá tra như chả quế, chả lụa, cá cắt khúc, philê tẩm bột chiên, tàu hủ, cá viên, chạo mía, chạo sả,... cho thị trường nội địa, mở rộng và nâng cấp phân xưởng chế biến philê bằng các thiết bị hiện đại, đồng thời áp dụng những hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến như HACCP, BRC, IFS, HALAL, ISO 9001:2000 và ISO/IEC 17025 để có thể XK sang những thị trường yêu cầu cao về chất lượng như Đức, Tây Ban Nha, Hà Lan,...
Đầu năm nay, công ty đã đưa vào hoạt động thêm một phân xưởng chế biến philê, nâng công suất chế biến từ 60 tấn lên 200 tấn cá nguyên liệu/ngày, tạo việc làm cho 1.500 công nhân với thu nhập 1,8-3,0 triệu đồng/tháng. Năm 2009, công ty đạt doanh thu 250 tỷ đồng (trong đó XK 12 triệu USD), trong khi năm 2008 chỉ đạt 100 tỷ đồng (gồm 7 triệu USD XK). Công ty cũng đặt phương châm phát triển bền vững "Vì uy tín một thương hiệu - Vì sự tôn trọng khách hàng và pháp luật - Vì sự phồn thịnh và phát triển của công ty".
"Mục tiêu của công ty là giữ vững chất lượng, nên khi khách hàng yêu cầu chế biến sao cho có giá thành rẻ thì chúng tôi nhất định từ chối. Ai biết công ty làm hàng chất lượng tốt thì mua thôi chứ bán phá giá hay chất lượng kém đi thì dứt khoát không làm. Phụ phẩm cũng như chính phẩm đều được đảm bảo chất lượng" - TGĐ Huệ Trinh khẳng định. "Chính vì vậy, từ khi XK đến nay, hàng của công ty chưa bao giờ bị khách hàng từ chối hay trả về"
... và vươn xa ra biển lớnVùng nuôi rải rác ở nhiều nơi của công ty mới đáp ứng khoảng 30% nguyên liệu của nhà máy, còn lại phải mua của dân. Do người dân đang gặp khó khăn về vốn và phải treo ao nhiều nên công ty xác định phải đầu tư thêm vùng nuôi để chủ động về nguyên liệu. Đây cũng là cơ hội đầu tư tốt vì giá thuê đất đã giảm rất nhiều so với cách đây khoảng 2 năm.
Công ty đang xây dựng vùng nuôi 100 ha để áp dụng tiêu chuẩn GlobalGAP tại huyện Phú Tân nhằm chủ động hoàn toàn nhu cầu nguyên liệu. Người nuôi hợp tác với công ty sẽ được hướng dẫn nuôi cá tra với quy trình công nghệ mới, chủ động về con giống, nguồn thức ăn và xử lý tốt môi trường nước. Đây là nỗ lực mới của công ty nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm theo yêu cầu thị trường với tiêu chí an toàn "từ ao nuôi đến bàn ăn", đồng thời chuẩn bị cho những bước tiến vững chắc và mạnh hơn ra thị trường quốc tế trong những năm sắp tới.
Ngoài dự định mở rộng mạng lưới bán hàng GTGT ra các tỉnh miền Trung và miền Bắc, TGĐ Huệ Trinh còn có kế hoạch giao khoán các công đoạn sản xuất kinh doanh cho các cán bộ quản lý tự tổ chức sản xuất kinh doanh tốt, hợp lý hóa các khâu, tiết kiệm chi phí và tạo ra năng suất cao. Cán bộ quản lý sẽ được hưởng tỷ lệ lợi nhuận làm ra một cách tương xứng, công ty chỉ giữ lại một phần để tái đầu tư và làm vốn lưu động. Đó là sự sáng suốt của nữ TGĐ nhằm phát huy sự năng động và sáng tạo của cán bộ quản lý.
Là người đi lên từ hai bàn tay trắng, trải qua những tháng ngày cơ hàn, TGĐ Huệ Trinh luôn cảm thông với những người nghèo và công nhân của mình. Ngoài việc xây nhà tập thể cho công nhân, hằng năm công ty còn dành một phần lợi nhuận ủng hộ đồng bào gặp thiên tai, giúp đỡ học sinh nghèo vượt khó và học sinh đạt thành tích học tập tốt tại địa phương. Trong 2 năm qua, tổng số tiền đóng góp của công ty cho các hoạt động xã hội từ thiện lên đến gần 800 triệu đồng. Những phần thưởng như danh hiệu Nữ Doanh nhân Xuất sắc, Vì sự tiến bộ phụ nữ Việt Nam, Doanh nhân Tiêu biểu tỉnh An Giang, Cúp Bông hồng Vàng năm 2010, Bằng khen của VCCI năm 2008,... là những phần thưởng cao quý dành cho nữ doanh nhân năng động này vì những đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế và xã hội của đất nước.
Nguyên Khải