IDI không xem nhẹ thị trường nội địa

Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Đa quốc gia (IDI) do Tập đoàn Sao Mai An Giang thành lập năm 2003, hoạt động chính trong lĩnh vực chế biến XK thuỷ sản, xây dựng và kinh doanh bất động sản, trong đó thuỷ sản là mảng kinh doanh chính, chiếm khoảng 70% doanh số. Năm 2005, công ty khởi công dự án đầu tiên, xây dựng cụm công nghiệp Vàm Cống với quy mô 23 ha, sau đó mở rộng lên hơn 40 ha, tập trung các nhà máy liên quan đến sản xuất thuỷ sản như chế biến thuỷ sản, chế biến phụ phẩm, thức ăn cá và tinh chế mỡ cá.

P.V.IDI tham gia XK thuỷ sản chưa lâu?

TGĐ Thành. Nhà máy chế biến số 1 của chúng tôi mới bắt đầu hoạt động từ tháng 4 năm 2008. Đến hết năm 2008, doanh số XK thuỷ sản đạt gần 300 tỷ đồng. Năm 2009 dự kiến doanh số đạt 700 tỷ đồng, đứng thứ 12 trong các DN XK cá tra. (Theo số liệu thống kê, năm 2009 công ty XK 16.330 tấn sản phẩm, giá trị xấp xỉ 32 triệu USD - TMTS).

Hiện nay, chúng tôi đang hoàn tất lắp đặt thiết bị cho nhà máy chế biến bột cá từ phụ phẩm để bắt đầu hoạt động từ sau tết âm lịch. Nhà máy này có công suất thiết kế khá lớn, nhưng trước mắt mới có nguồn nguyên liệu khoảng 150 tấn phụ phẩm/ngày.

Nhà máy chế biến cũng đang được mở rộng giai đoạn 2 từ năm 2010 đến 2012, nâng tổng công suất chế biến lên gấp đôi, khoảng 600 tấn/ngày nếu chạy 2 ca/ngày, tuy nhiên, trước mắt dự kiến chỉ đủ nguyên liệu để chạy 1 ca/ngày.

P.V.Như vậy công ty đã phát triển rất nhanh. Đâu là nhân tố chính?

TGĐ Thành. Khi xây dựng, công ty đã nghiên cứu rất kỹ, chọn vị trí thuận lợi về giao thông thuỷ, bộ và vùng nguyên liệu. Các thiết bị được nhập đồng bộ, hiện đại, quá trình sản xuất áp dụng đầy đủ các hệ thống quản lý chất lượng và VSATTP như HACCP, ISO, BMP,… Quy mô chế biến cũng mở rộng dần, vì vậy, sản phẩm tiêu thụ không gặp khó khăn.

Công ty chúng tôi có thuận lợi về vốn, địa điểm, phương án đầu tư đúng; có đội ngũ lãnh đạo, hội đồng quản trị và lực lượng nhân sự quyết tâm cao trong phát triển DN. Nguồn nhân lực cùng được chuẩn bị tốt, hiện có 1400 công nhân và 200 cán bộ, trong đó có 120 người trình độ đại học
Công ty có trên 70 khách hàng ở hơn 30 nước. Hiện IDI chưa có tên trong danh sách XK vào thị trường Nga, còn ở thị trường Mỹ, công ty đang tham gia trong vụ kiện chống bán phá giá. Các thị trường khác nhìn chung thông suốt, kể cả Braxin công ty cũng đã được cấp code, đang làm thủ tục xuất hàng.

P.V.Công ty giải quyết bài toán nguyên liệu như thế nào?

TGĐ Thành. Cũng như các DN chế biến khác, nguồn nguyên liệu luôn là một trong những mối quan tâm hàng đầu. Công ty đã lập dự án xây dựng vùng nuôi cá nguyên liệu tới 600ha nhằm khép kín chu trình sản xuất từ nguyên liệu, thức ăn nuôi cá, chế biến sản phẩm chính và sản xuất phụ phẩm. Tuy nhiên, do tình hình sản xuất và đầu tư có nhiều trở ngại trong năm 2008 – 2009 nên mới xây dựng được 20ha ao nuôi, phần nguyên liệu còn lại mua của người nuôi có ký hợp đồng với công ty, tổng lượng nguyên liệu tiêu thụ khoảng 20.000 tấn/năm.

Hiện nay, nhiều hộ dân nuôi cá thua lỗ phải treo hầm. Công ty đã mua lại một số hầm của các hộ bỏ nghề để xây dựng vùng nuôi cho mình, cố gắng năm nay xí nghiệp nuôi cá của công ty sẽ có khoảng 50-60ha, đáp ứng khoảng 25-30% nhu cầu nguyên liệu cho 1 dây chuyền đang hoạt động. (Nếu dây chuyền thứ 2 kịp đưa vào hoạt động trong quý 2 thì chỉ được 15-20% nguyên liệu). Để có đủ nguyên liệu, đồng thời giúp người dân khắc phục khó khăn, chúng tôi đã ký hợp đồng gia công theo phương thức chủ hầm mua giống và nuôi đến tháng thứ 2, từ sau tháng thứ 2 đến khi thu hoạch công ty cấp thức ăn. Giá thu mua xác định theo 2 cách, ấn định ngay khi ký hợp đồng hoặc xác định tại thời điểm thu hoạch theo giá thị trường. Tuy nhiên, chúng tôi ưu tiên phương thức ấn định giá từ khi ký hợp đồng hơn.

Thật sự, quan hệ hợp đồng với người nuôi cũng còn nhiều vướng mắc, nhất là khi người nuôi không thực hiện hợp đồng cũng không có cách giải quyết. Chẳng hạn khi giá thị trường lên, họ sẵn sàng bán cá cho người khác giá cao hơn và nêu ra vô số lý do, như cá chết, cá chậm lớn, v.v… để không bán đủ cá cho nhà máy. Ngược lại, khi giá thị trường thấp, họ sẵn sàng mua thêm cá ở chỗ khác để mang về gán cho công ty, buộc phải thu mua.

P.V.Ông đánh giá thế nào về ngành cá tra hiện nay?

TGĐ Thành. Cá tra đang là sản phẩm độc quyền của Việt Nam, và mặc dù năm vừa qua có suy thoái kinh tế nhưng XK chỉ bị giảm rất ít, nhiều DN như IDI vẫn tăng khối lượng và doanh số XK. Thị trường đang có nhiều dấu hiệu tích cực. Hiện chúng tôi có khách hàng muốn ký hợp đồng cho cả năm, nhưng công ty chỉ dám ký đến hết quý I vì sợ biến động giá.

Tuy nhiên, mới tham gia sản xuất và XK chưa lâu nhưng chúng tôi đã thấy khó khăn đang tăng lên nhanh chóng và có rất nhiều vấn đề. Hiện nay ở Đồng Tháp có gần 30 DN thuỷ sản nhưng tới 15% số đó phải đóng cửa hàng tuần. Cũng may là IDI vẫn duy trì được hoạt động thường xuyên.

Cạnh tranh giữa các DN khá khốc liệt và nhiều biểu hiện không lành mạnh. DN muốn tồn tại, trước hết buộc phải giảm giá để bán được hàng nhằm duy trì sản xuất, bảo vệ đầu tư và giữ công nhân, chỉ hy vọng lời rất ít. Thậm chí, nhiều khi chúng tôi phải chấp nhận ký hợp đồng hoà vốn, lời lãi chỉ trông vào tận dụng phụ phẩm. Hiện tại, đây là vấn đề lớn nhất mà chúng tôi phải nỗ lực tìm hướng ra.

P.V. Và hướng đó là …?

TGĐ Thành. Trước hết là đầu ra sản phẩm. Ngay từ khi đầu tư, IDI đã xác định quan điểm không coi XK là đầu ra duy nhất, mà phải chú trọng thị trường nội địa. Công ty dự kiến đưa sản phẩm ra các tỉnh phía bắc, trước hết là Hà Nội, bán qua một số siêu thị như BigC, Metro, dự định dùng Hà Nội làm trung tâm để mở dần chân rết ra các tỉnh lân cận. Chúng tôi đã ký hợp đồng triển khai thử và chuẩn bị giao một số lô hàng đầu tiên.

Qua thử nghiệm này chúng tôi thấy, tiêu thụ nội địa cũng không hẳn dễ và đơn giản như nhiều người có thể nghĩ. Các siêu thị này là các nhà bán lẻ nên có yêu cầu về sản phẩm rất kỹ, còn cao hơn yêu cầu đối với hàng XK. Nhưng với năng lực của công ty thì đó không phải là vấn đề lớn. Hình thành ổn định được kênh tiêu thụ này, công ty sẽ chủ động hơn khi có biến động thị trường. Hiện XK đang chiếm tỉ trọng tới hơn 90% doanh số của công ty, chúng tôi sẽ cố gắng nâng thị phần tiêu thụ nội địa lên dần ở tỷ lệ hợp lý hơn trong thời gian tới.

Hiện nay, công ty đang tập trung đánh giá, dự báo tình hình cung cầu cho năm tới. Chúng tôi cũng chủ trương trước mắt không đầu tư mở rộng thêm năng lực sản xuất, chỉ tiếp tục hoàn thiện những gì đang dở dang.

Trên thị trường philê cá tra đông lạnh đang có cạnh tranh quyết liệt, nên cùng với sản phẩm đó, IDI chủ trương tìm những hướng sản phẩm GTGT mới mà các DN nhỏ hơn, năng lực yếu hoặc không có ý định làm ăn lâu dài không làm được, chẳng hạn xúc xích cá, sản phẩm hun khói, v.v…, hoặc gia công cho các tập đoàn nước ngoài chế biến cá tra thành sản phẩm tiêu dùng trực tiếp trong các siêu thị hay cửa hàng thực phẩm cao cấp. Từ đó không những nâng cao doanh số mà còn gia tăng được giá trị cho sản phẩm sản xuất từ nguyên liệu cá tra.

P.V.Xin cảm ơn ông và xin chúc IDI phát triển thành công theo hướng đã lựa chọn.